Cứu sống bé trai bị ngạt sau sinh bằng kỹ thuật hạ thân nhiệt chỉ huy

Các bác sĩ Khoa Sơ sinh, Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Phú Thọ vừa điều trị thành công một trường hợp trẻ sơ sinh gặp tình trạng tổn thương não thiếu oxy – thiếu máu cục bộ (HIE) do ngạt sau sinh bằng kỹ thuật hạ thân nhiệt chỉ huy.

Bệnh nhi là con của sản phụ N.T.P.U (trú tại xã Tu Vũ, tỉnh Phú Thọ). Trong suốt thai kỳ, sản phụ được quản lý thai nghén đầy đủ, không ghi nhận bất thường. Ở tuần thai thứ 39, sản phụ sinh thường tại một cơ sở y tế tuyến dưới.

Ngay sau sinh, trẻ xuất hiện tình trạng khóc yếu, giảm trương lực cơ, tím tái toàn thân. Chỉ số Apgar (chỉ số đánh giá sức khỏe trẻ sơ sinh) ở phút thứ nhất chỉ đạt 5 điểm. Các bác sĩ tại đây đã khẩn trương tiến hành hồi sức sơ sinh tích cực ngay tại phòng sinh. Sau khoảng 3 phút hồi sức, tình trạng tuần hoàn và hô hấp của trẻ cải thiện, trẻ được hỗ trợ thở oxy và chuyển đến Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Phú Thọ để tiếp tục điều trị.

Sau khi tiếp nhận, các bác sĩ Khoa Sơ sinh thăm khám, đánh giá tổn thương não của trẻ, theo dõi sát các diễn biến lâm sàng. Trẻ xuất hiện tình trạng suy hô hấp tiến triển, tăng trương lực cơ, giảm phản xạ bú và xuất hiện các cơn co giật. Nhận định đây là biểu hiện của bệnh não thiếu oxy – thiếu máu cục bộ sau ngạt sơ sinh, ê-kíp điều trị đã tổ chức hội chẩn khẩn với Trung tâm Sơ sinh, Bệnh viện Nhi Trung ương.

Trẻ được chỉ định thực hiện kỹ thuật hạ thân nhiệt chỉ huy (Cooling)

Trên cơ sở đánh giá toàn diện, các chuyên gia thống nhất chẩn đoán trẻ mắc bệnh não thiếu oxy – thiếu máu cục bộ mức độ vừa đến nặng và chỉ định thực hiện kỹ thuật hạ thân nhiệt chỉ huy (Cooling) trong “thời gian vàng” sau sinh.

Kỹ thuật hạ thân nhiệt chỉ huy sử dụng hệ thống thiết bị chuyên dụng để kiểm soát chính xác nhiệt độ cơ thể trẻ ở mức 33,5°C trong 72 giờ, sau đó làm ấm trở lại theo phác đồ chuẩn. Việc giảm thân nhiệt có kiểm soát giúp làm chậm quá trình chuyển hóa của tế bào não, hạn chế các phản ứng tổn thương thứ phát sau thiếu oxy, từ đó giảm nguy cơ hoại tử tế bào thần kinh và cải thiện tiên lượng thần kinh lâu dài.

Trong suốt quá trình điều trị, trẻ được theo dõi liên tục các chỉ số sinh tồn, chức năng hô hấp, tuần hoàn, thần kinh và các rối loạn chuyển hóa có thể xảy ra trong quá trình hạ thân nhiệt. Sau 72 giờ điều trị kết hợp hồi sức và chăm sóc tích cực, trẻ tự thở bình thường, phản xạ bú và các phản xạ sơ sinh khác tiến triển rất tốt và không còn xuất hiện cơn co giật.

Đánh giá sau điều trị bằng chụp cộng hưởng từ (MRI) sọ não cho thấy tổn thương nhu mô não được kiểm soát tốt. Các xét nghiệm đánh giá tình trạng nhiễm trùng, chức năng gan, thận và các cơ quan khác đều trong giới hạn bình thường. Hiện trẻ tiếp tục được theo dõi và đánh giá phát triển thần kinh theo phác đồ chuyên khoa.

Trẻ hiện được ra ghép mẹ và tiếp tục được điều trị, theo dõi sát sao

BSCKI Dương Thị Hà, Khoa Sơ sinh, Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Phú Thọ cho biết: “Hạ thân nhiệt chỉ huy là phương pháp điều trị được khuyến cáo trong các hướng dẫn quốc tế đối với trẻ sơ sinh đủ tháng hoặc gần đủ tháng bị bệnh não thiếu oxy – thiếu máu cục bộ mức độ vừa và nặng. Hiệu quả điều trị phụ thuộc rất lớn vào việc chỉ định đúng đối tượng và triển khai trong thời gian vàng, tốt nhất trong vòng 6 giờ đầu sau sinh. Khi được thực hiện đúng quy trình, kỹ thuật giúp giảm đáng kể tỷ lệ tử vong cũng như nguy cơ để lại các di chứng thần kinh như bại não, động kinh hoặc chậm phát triển tâm thần – vận động.”

Theo các bác sĩ, bệnh não thiếu oxy – thiếu máu cục bộ là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và di chứng thần kinh ở trẻ sơ sinh. Vì vậy, việc nhận diện sớm, hồi sức ban đầu đúng quy trình, chuyển tuyến kịp thời và triển khai hạ thân nhiệt chỉ huy trong thời gian vàng có ý nghĩa quyết định đối với kết quả điều trị.

Kỹ thuật hạ thân nhiệt chỉ huy được triển khai tại Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Phú Thọ từ tháng 12 năm 2024 và đến nay đã giúp cho rất nhiều trẻ hạn chế được tình trạng tổn thương não do thiếu oxy – thiếu máu cục bộ, nâng cao chất lượng cuộc sống. Với việc đầu tư trang thiết bị đồng bộ, hiện đại và làm chủ kỹ thuật hạ thân nhiệt chỉ huy, Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Phú Thọ đã có những bước tiến quan trọng trong lĩnh vực hồi sức sơ sinh. Kỹ thuật này không chỉ giúp nâng cao khả năng điều trị các trường hợp ngạt sơ sinh nặng ngay tại tuyến tỉnh mà còn góp phần giảm tỷ lệ chuyển tuyến, tạo điều kiện để nhiều trẻ được tiếp cận phương pháp điều trị chuyên sâu ngay tại địa phương.