Vietnamese
English
1. ĐẠI CƯƠNG
Đỡ đẻ ngôi chỏm là kỹ thuật được thực hiện nhiều nhất tại các cơ sở sản khoa. Mục đích giúp quá trình đẻ diễn ra an toàn hơn, giảm tai biến cho sản phụ và thai nhi.
1.1. Các diễn biến trong quá trình đẻ
được thể hiện chủ yếu ở 3 yếu tố chính: Khung chậu, thai nhi và cơn cơ tử cung
– Khung chậu: là phần mà thai nhi phải uốn lựa để bắt đầu đi vào được từ eo trên rồi qua đó di chuyển trong lòng tiểu khung để thoát được ra ngoài qua eo dưới nên khung chậu có sự biến đổi ở 1 số đường kính có thể rộng thêm ra nhờ cấu tạo của khớp bán động và sự chuyển dịch của thai nhi có tính đè, ép.
– Thai nhi: các cực của thai nhi muốn đi qua được khung chậu đều phải thu nhỏ bớt diện tích ( bằng nhiều cách ) và đều phải lần lựơt thoát qua eo trên, eo giữa, eo dưới của khung chậu bằng các hiện tượng: Lọt, xuống, quay và sổ
– Cơn co tử cunglà động lực chính của quá trình đẻ: nhờ áp lực của cơn co chuyển dạ mà ống đẻ được hình thành, thai nhi được chuyển dịch dần trong khung chậuvà thoát ra ngoài qua đường âm đạo…
1.2. Các hiện tượng chính xảy ra trong quá trình đẻ thai
– Hiện tượng lọt: là đường kính lớn nhất của ngôi (đường kính lọt) đi qua mặt phẳng eo trên
– Hiện tượng xuống là đường kính lớn nhất của ngôi đi qua mặt phẳng eo trên xuống tới mặt phẳng eo dưới
– Hiện tượng quay: là điểm mốc của ngôi quay về nằm dưới khớp vệ hoặc về nằm trước xương cùng để chờ sổ ra ngoài
– Hiện tượng sổ: là ngôi thai thoát hoàn toàn ra khỏi mặt phẳng eo dưới ( trên lâm sàng là ngôi thai thoát ra khỏi âm hộ )
2. CHUẨN BỊ
2.1 Tuyến áp dụng
Tiến hành theo dõi chuyển dạ và đỡ đẻ ở tất cả các tuyến có khả năng theo dõi và đỡ đẻ.
2.2 Người thực hiện
Bác sỹ sản phụ khoa
Nữ hộ sinh
2.3 Phương tiện
– Hộp đỡ đẻ
– Bộ làm rốn
– Bộ khăn bông, áo tã cho trẻ sơ sinh
– Bộ dụng cụ hồi sức sơ sinh.
– Bộ săng trải bàn vô khuẩn: 5 cái
– Găng vô khuẩn
– Thuốc co hồi tử cung
– Dịch truyền, các phương tiện để hồi sức mẹ và sơ sinh
2.4 Sản phụ
– Sản phụ được tư vấn trước sinh về thuận lợi và khó khăn trong cuộc đẻ.
– Thụt tháo, thông tiểu, vệ sinh âm hộ âm đạo
2.5 Hồ sơ bệnh án
Hồ sơ bệnh án sản khoa
3. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH
3.1 Nguyên tắc
– Luôn theo dõi tình trạng sức khỏe của người mẹ và thai. Phát hiện kịp thời nguy cơ suy thai và có biện pháp xử trí thích hợp.
– Chuẩn bị đầy đủ các trang thiết cần thiết cho cuộc đẻ, cho mẹ và trẻ sơ sinh
3.2 Đỡ đẻ ngôi chỏm kiểu thế CCTT
3.2.1 Chuẩn bị đỡ
– Kiểm tra dụng cụ đỡ đẻ và các trang thiết bị cần thiết phục vụ cho đỡ đẻ
– Động viên sản phụ bình tĩnh và hướng dẫn cách thở khi có cơn đau.
– Giải thích tác dụng của cơn rặn và hướng dẫn cách rặn đẻ
– Hướng dẫn sản phụ nằm đúng tư thế sản khoa sau đó sát khuẩn âm hộ và trải khăn vô khuẩn
– Người đỡ đẻ đứng ở bên phải sản phụ hoặc ở giữa thăm khám lại lần cuối trước lúc cho rặn đẻ
– Khuyến khích sản phụ rặn khi có cơn co, hết cơn co hướng dẫn sản phụ thở đều, thở sâu và thư giãn toàn thân
– Người phụ ngoài nghe lại tim thai ngay sau mỗi cơn rặn
3.2.2. Đỡ chính thức
– Động tác 1: ấn nhẹ chẩm cho đầu cúi tốt hơn để chẩm sổ từ từ
– Động tác 2: Cắt nới TSM ( nếu cần ) sau đó 1 tay giữ TSM còn tay kia ngửa mặt thai lên cho mặt sổ dần sau đó dùng gạc vô khuẩn lau sạch miệng thai
– Động tác 3: Quan sát đầu quay về bên nào thì cho chẩm quay tiếp về bên đó
– Động tác 4: Lưuồn ngón tay vào âm đạo kiểm tra cổ thai nhi có dây rau quấn không nếu có quấn chặt phải cặp cắt và gỡ ngay sau đó dùng 2 tay ôm đầu thai kéo xuống dưới cho sổ vai trước
– Động tác 5: Một tay giữ TSM, tay kia giữ đầu thai bằng khe giữa 2 ngón tay ( trỏ và cái ) để kéo lên trên cho sổ vai sau
– Động tác 6: Bỏ tay giữ TSM ra để đỡ thân thai nhi cho tới chân thì giữ 2 cổ chân bằng kẹp giữa các khe ngón tay rồi cho đầu thai nhi hơi thấp hơn và người phụ đỡ thực hiện cặp, cắt dây rốn sau đó cho mẹ xem mặt con chúc mừng bà mẹ chuyển nhi ngay ra bàn làm rốn.
Sau đó thực hiện xử trí tích cực giai đoạn 3 và các chăm sóc thiết yếu khác.
