Sa dây rốn là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Sa dây rốn là một tai biến sản khoa nguy hiểm ở giai đoạn cuối thai kỳ. Trường hợp này nếu không được phát hiện và cấp cứu kịp thời sẽ gây tác hại lớn tới sức khỏe của cả mẹ và bé.

1. Sa dây rốn là gì?

Sa dây rốn là tình trạng mà dây rốn nằm dưới hoặc nằm bên ngôi thai. Lúc này dây rốn sẽ sa xuống cổ tử cung, chui vào trong ống sinh trước cả thai nhi. Điều này khiến cho dây rốn bị chèn ép giữa thành xương chậu.

Thông thường dây rốn bị sa khi ối đã vỡ nhưng cũng có trường hợp nguy hiểm hơn là dây rốn bị sa khi bọc ối vẫn còn nguyên.

Sa dây rốn là một cấp cứu hàng đầu vì gây suy thai cấp do cuống rốn bị chèn ép giữa ngôi và thành chậu hoặc do khi bị sa ra ngoài âm đạo, việc cung cấp máu của dây rốn cho thai bị đình trệ do co thắt của các mạch máu dây rốn. Nếu không lấy thai ra ngay, có khả năng thai bị chết trong vòng 30 phút. Vì thế, một khi phát hiện mẹ bầu bị sa dây rốn, hầu như cần phải mổ lấy thai ngay lập tức để đảm bảo an toàn cho con.

2. Nguyên nhân

Có rất nhiều nguyên nhân gây sa dây rốn, có thể từ phía thai phụ, thai nhi hoặc ở phần phụ của thai:

Nguyên nhân từ phía thai phụ:

Những thai phụ sinh nở nhiều lần khiến sự bình chỉnh của ngôi thai không tốt gây nên tình trạng ngôi bất thường, có khối u tiền đạo, khung xương chậu bị méo hoặc hẹp…

Nguyên nhân từ thai nhi:

Thai nhi gặp tình trạng ngôi bất thường (ngôi ngang, ngôi ngược…) do ngôi thai không tì được vào cổ tử cung.

Nguyên nhân từ phần phụ của thai:

Dây rốn dài bất thường, đa ối, rau bám thấp, ối vỡ đột ngột khiến dây rốn bị sa theo.

3. Dấu hiệu nhận biết

Tình trạng này thường xảy ra vào giai đoạn cuối của thai kỳ, khoảng sau tuần thứ 38 khi thai nhi bắt đầu di chuyển nhiều. Đặc biệt thường xuất hiện nhiều nhất ở quá trình chuyển dạ.

Tình trạng này dễ gây suy thai khi mẹ chuyển dạ. Nếu không được xử lý kịp thời, thường là trong vòng 30 phút có thể gây nguy hiểm đối với thai nhi, thậm chí gây tử vong. Một số dấu hiệu nhận biết tình trạng sa dây rốn thường gặp như:

Lúc chưa vào chuyển dạ: Chủ yếu phát hiện qua siêu âm, đặc biệt là siêu âm Doppler mạch máu.

Lúc vào chuyển dạ:  Nếu ối chưa vỡ: Dây rốn được phát hiện khi khám âm đạo.

+ Nếu ối vỡ: Sản phụ có thể thấy dây rốn thò ra ngoài âm đạo kèm với nước ối, hay nhờ sự thăm khám âm đạo của nhân viên y tế.

Vì vậy, để bảo vệ an toàn cho mẹ và cả thai nhi khi có dấu hiệu nghi ngờ vỡ ối phải đến ngay cơ sở y tế gần nhất để thăm khám và loại trừ sa dây rốn.

4. Đối tượng có nguy cơ cao bị sa dây rốn

Phụ nữ mang thai ai cũng có nguy cơ bị sa dây rốn. Tuy nhiên, nếu bạn là một trong những đối tượng dưới đây thì nguy cơ gặp phải tình trạng này sẽ cao hơn:

– Mang song thai hoặc đa thai

– Ngôi thai bất thường: ngôi ngang, ngôi mông

– Dây rốn bám rìa dưới

– Tử cung bất thường, nhau thai bám thấp

– Sinh quá nhiều lần

– Người có khung chậu hẹp hoặc khung chậu méo

– Dây rốn quá dài

– Vỡ ối đột ngột

5. Những nguy hiểm có thể xẩy ra

Dây rốn được xem như là một bộ phận trung gian di chuyển máu giàu oxy từ nhau thai đến thai nhi. Đồng thời nó cũng dẫn các chất thải từ thai nhi về mẹ. Vì thế, có thể nói rằng thai nhi “thở” qua dây rốn. Trong trường hợp sa dây rốn không có áp lực nào đè lên dây rốn thì thai nhi sẽ phát triển bình thường. Tuy nhiên, khi dây rốn bị đề có thể trở thành mối đe dọa nghiêm trọng cho thai nhi.

Hiện tượng này nếu nặng có thể gây suy thai cấp khi mẹ chuyển dạ. Nếu mổ cấp cứu lấy thai chậm, thai nhi sẽ bị suy hô hấp, hôn mê và tử vong. Trong trường bé được cứu sống cũng sẽ dễ mắc phải những tổn thương não do thiếu oxy.

Vì vậy, nếu mẹ cảm thấy mình bị vỡ ối, nước chảy ào ra ngoài âm đạo và đột nhiên cảm thấy có sợi dây rốn rớt ra ngoài âm đạo, mẹ bầu cần gọi xe cấp cứu ngay và thông báo khẩn cấp với nhân viên y tế về tình trạng mắc sa dây rốn của mình. Trong khi chờ xe cấp cứu đến, mẹ cần lưu ý, nên duy trì ở tư thế úp mặt xuống sàn nhà với đầu gối quỳ gập, khuỷu tay và bàn tay úp sát sàn nhà để giảm rủi ro việc dây rốn bị chèn ép quá nhiều.

6. Điều trị sa dây rốn như thế nào

Hiện nay, phương pháp điều trị sa dây rốn được sử dụng phổ biến nhất là truyền ối. Nhân viên y tế sẽ truyền dung dịch muối ở nhiệt độ phòng vào trong tử cung của mẹ trong giai đoạn chuyển dạ để có thể làm giảm áp lực khiến cho dây rốn bị nén lại.

Trường hợp dây rốn bị nén ít thì sản phụ sẽ được điều trị bằng cách tăng lượng oxy để làm tăng lượng máu được truyền qua dây rốn đến thai nhi. Trường hợp nặng, mẹ sẽ được theo dõi chặt chẽ để xử lý kịp thời nếu xảy ra biến chứng.

Nếu thai nhi có dấu hiệu suy thai hoặc nhịp tim giảm đột ngột thì mẹ sẽ được chỉ định mổ lấy thai ngay để cứu sống bé và bảo vệ sức khỏe của mẹ.

Sa dây rốn có thể gây biến chứng nguy hiểm, thậm chí cướp đi sinh mạng bé nhỏ của thai nhi nên mẹ cần khám thai định kỳ thường xuyên. Nhất là đối với những mẹ bầu nằm trong đối tượng có nguy cơ cao, từ tuần 38 mẹ nên đi kiểm tra thường xuyên. Để an toàn hơn, mẹ có thể lưu viện để được theo dõi sát sao cho đến khi sinh con an toàn.

7. Có thể ngăn ngừa tình trạng này được không?

Chẳng có biện pháp cụ thể nào để ngăn ngừa hiện tượng sa dây rốn. Tuy nhiên, nếu bạn nằm trong nhóm những nguy cơ cao mắc tình trạng này như đã nêu ở trên, sau tuần thứ 38 của thai kỳ bạn nên thường xuyên đến bệnh viện khám hoặc lưu trú lại viện để được xử trí kịp thời khi có chuyển dạ.